Log

Μια νύχτα στο Εδιμβούργο

Μου θύμισε η Βίκη μια συζήτηση για την παιδεία που μας ξενύχτησε πριν από χρόνια σε κάποιο φοιτητικό σπίτι της οδού Marchmont στο Εδιμβούργο. Πρέπει να ήταν μια από δεκάδες παρόμοιες συζητήσεις που είχαμε κάνει με φίλους για διάφορα θέματα... ήταν όμως από τις λίγες που τελείωσαν με συμφωνία όλων στην παρέα και ήθελα να τη γράψω.

Η όλη συζήτηση ξεκίνησε όταν ο φίλος Στέλιος έθιξε ένα από τα κλασσικά του θέματα "το μάθημα των θρησκευτικών στο σχολείο". Γιατί θα πρέπει να διδάσκεται στο σχολείο κάτι τέτοιο και πόσο αντικειμενικό/πολύπλευρο είναι το σχετικό μάθημα... σύντομα βρεθήκαμε να συζητάμε για τις διάφορες έρευνες του ΟΑΣΑ κλπ που δείχνουν ότι κάτι πάει στραβά στην εκπαίδευση των ανηλίκων στην Ελλάδα σε σχέση με βόρειες χώρες όπου οι μαθητές τους έρχονται πρώτοι... Μετά από ώρες συζήτησης και διάφορες απόψεις περί εθνικής ταυτότητας και θρησκευτικής κατήχησης, αρχίσαμε να συγκλίνουμε στην άποψη ότι η υποχρεωτική εκπαίδευση σε ολόκληρη την Ευρώπη μπορεί να γίνεται σε δύο άξονες: ο πρώτος αφορά στη θετική κατεύθυνση, ξένες γλώσσες και Ευρωπαϊκή/παγκόσμια ιστορία, ενώ ο δεύτερος άξονας είναι αυτός των μαθημάτων εν μέρει διαμορφώνουν την εθνική μας ταυτότητα.

Ο πρώτος άξονας μπορεί και πρέπει να περιλαμβάνει ενιαία ύλη σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρόκειται για τα μαθηματικά, τη φυσική, την παγκόσμια ιστορία, τις ξένες γλώσσες δηλαδή για θέματα που μπορούν να διδαχτούν με ενιαίο τρόπο ή ακόμη και με ανταλλαγές/μετακινήσεις μαθητών. Εάν ο τρόπος διδασκαλίας και τα θέματα είναι ίδια σε ολόκληρη την Ευρώπη έχει νόημα να γίνονται οι αξιολογήσεις κλπ.

Ο δεύτερος άξονας είναι αυτός που εν μέρει διαμορφώνει την ιδιαίτερη ταυτότητα και δεξιότητες που κάθε λαός της Ευρώπης έχει: ιστορία, τέχνη, μουσική, διατροφή και γλώσσα. Σε περιπτώσεις λαών όπως η Ελλάδα η θρησκεία παίζει σημαντικό ρόλο είτε αυτή είναι χριστιανισμός για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού είτε είναι ο μωαμεθανισμός, ο εβραϊσμός κλπ οπότε μπορεί να αποτελεί ένα από τα (προαιρετικά ίσως?) θέματα του σχολείου και σίγουρα είναι μέρος της ιστορίας μας.

Η ιδέα των δύο αξόνων κάλυψε τους περισσότερους από εμάς στην παρέα και ακόμη και αν δεν ξερίζωσε τα θρησκευτικά από το curriculum ικανοποίησε εν μέρη και τον Στέλιο που τα είχε, προφανώς, πάρει με κάποιον από τους ανίδεους δασκάλους θρησκευτικών που σκότωνε την ώρα του στην τάξη...

Να λοιπόν! ίσως μια πρωτοβουλία που θα μπορούσε να αναλάβει η σημερινή υπουργός στην Ευρώπη?

[Δεύτερο ποστ σήμερα, αλλά μια που βλέπω εύφορο έδαφος, varför inte? :)]

Share

Browse More Articles

4 Comments

  1. 1. By Valeria S. on 2009-11-24 13:17:59

    "εν μέρει διαμορφώνουν την εθνική μας ταυτότητα"

    I would like to scrutinise the use of the term 'national identity' which has been a contested concept among sociologists and philosophers alike for years. Can we speak of *one* national identity, or is the nation an amalgamation of many individual identities, each believing how the rest would characterise themselves with regard to nationalism or religion? In doing so I would also question whether religious teaching in schools aims to 'preserve' a shared history, or whether it aims to 'indoctrinate' the illusion of a shared past.

    The most known scholar in the field is Benedict Anderson who argued that nations are essentially "imagined communities" where their 'communal' nature is promoted via the mass media, explaining why nationalism has thrived globally following advancements in communications technology (Anderson 1991). In fact, in nations where such technology is under-developed and under-used (e.g. most African nations), national identity is a distant secondary identity, far less important than local, tribal, kinship, or language-based identity (where most of these countries have a variety of local languages and dialects dividing the population). Nations are therefore defined by how the communities are imagined, and by the technology which makes this process of imagination possible.

    Another important contribution to the concept of national identity was made by Eric Hobsbawm (1992) who argued that nations essentially ‘invent’ tradition. They invent a shared belief of the past and the present by relying on among other things, the invention of education, the endorsement of public ceremonies and public monuments of significant individuals who represent the shared invented history, or 'invented religion'. Luckily, you do not need to have suffered the trauma of an inadequate theology teacher to come to this realisation as even William Ralph Inge, Anglican priest and Cambridge professor notoriously stated that “A nation is a society united by delusions about its ancestry and by common hatred of its neighbours" (Manning 2005:65) . The term ‘delusion’ here is what I would draw attention to.

    I agree that many aspects which define Greek culture draw on Christianity and religious mythology, I am left to wonder, provided that our shared history and religious identity is a delusion, whose version of this delusion should be included in this 2nd tier national curriculum?

    References
    *Anderson, B (1991) Imagined Communities, London: Verso
    *Hobsbawm, E (1992) Nations and Nationalism Since 1780: Programme, Myth, Reality. 2nd ed. Cambridge University Press.
    *Reklaitis, G (2005) ‘Communities of Hate: Antagonistic Nationalism in the Twentieth Century’ in Manning, P (ed) World History: Global and Local Interactions, Markus Wiener Publishers

  2. 2. By Stelios on 2009-11-28 18:44:03

    Wraies oi syzhthseis pou kaname tote, mas leipoun poly :-)

    Kat'arxhn, m'aresei h episthmonikh/ereunhtikh prosegish ths Val :-). As pw loipon mia mikrh gnwmh gia to "Σε περιπτώσεις λαών όπως η Ελλάδα η θρησκεία παίζει σημαντικό ρόλο είτε αυτή είναι χριστιανισμός για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού είτε είναι ο μωαμεθανισμός, ο εβραϊσμός κλπ οπότε μπορεί να αποτελεί ένα από τα (προαιρετικά ίσως?) θέματα του σχολείου και σίγουρα είναι μέρος της ιστορίας μας".

    8a ksekinhsw me mia istoria. Enas gnwstos mou (as ton onomasoume X) otan htan sto sxoleio eixe thn idia symperifora me thn pleionothta twn ma8htwn, dhladh 8ewrouse ta 8rhskeutika ws ena apo ta eukola ma8hmata pou dinei eukairia gia na pareis kai kalous ba8mous. O X htan -opws kai para polloi se autes ths hlikies- 8rhskos. Ekane to strauro tou syxna, elege proseuxes, phgaine sthn ekklhsia klp. Oxi apo epilogh -profanws- alla apo synh8eia sto eurutero periballon kai thn koinwnia pou megalwne (kai xwris kapoion idiaitera 8rhsko mesa sto spiti). Kanenas daskalos 8rhskeutikwn den tou fanhke 'kakos' h' ton ekane na antipa8hsei ta 8rhskeutika, dhladh den ta eixe " πάρει με κάποιον από τους ανίδεους δασκάλους θρησκευτικών που σκότωνε την ώρα του στην τάξη...".

    Meta to sxoleio o X synexise th morfwsh sto panepisthmio, arxika sthn Ellada kai katopin (metaptyxiako kai didaktoriko) sto ekswteriko. Apo ta prwta xronia ths panepisthmiakhs ekpaideushs o X arxise na epeksergazetai th mashmenh trofh pou etrwge mexri tote, kai epixeirhse na psaksei th syntagh tou faghtou gia na ma8ei pws mageireuetai. Xrhsimopoihse diafores aksies kai ikanothtes pou h ekpaideush/morfwsh (k argotera h empeiria ths zwhs sto ekswteriko) eixan boh8hsei sto na kalliergh8oun perissotero, opws kritiksh skepsh, aksiologhsh, ikanothta analyshs kai syn8eshs kai alla polla. Ta symperasma ta tou ton ekanan sthn arxh na niw8ei abola kai amhxana (den einai ligo pragma na syneidhtopoieis oti pragmata pou "hkseres" apo mikros htan paramy8akia, p.x. oti o den htan o Ah-Basilhs autos pou sou afhne ta dwra kato apo to dentro). Syntoma omws enoiwse mia kainouria dynamh na ton gemizei. Polles fores ena psema se anakoufizei kai se hremei, alla h gnwsh -an kai dyskoloterh na thn koumantareis- sou dinei terastia dynamh.

    Empneusmenos apo thn istoria tou filou mou tou X, 8a pw ws Stelios oti to 'en merei' me ebriske symfwno h parapanw protash isws den fanerwnei thn pragmatikh eikona. Einai profanes oti oi 8rhskeies den leitourgoun me tous nomous twn episthmwn kai ths logikhs. Einai genikes k aoristes istories pou kapoioi pisteuoun kai kapoioi oxi. Me liga logia anapodeixtes 8ewries (diplwmatika.. proswpika 8a xrhsimopoiousa to 'paramy8ia'). H de "epilogh" kapoiou na tis pistepsei kata 99.9% pro-apofasizetai apo to meros kai thn epoxh pou 8a genh8ei (p.x. to 12theo sthn ellada latreuotan epi aiwnes, akoma kai ws ton 6o mx aiwna pou to ksepastrepsame gia ta kala "emeis" oi xristianoi). To oti exoun paiksei shmantiko rolo sthn istoria pollwn xwrwn einai adiamfisbhthto. To an o rolos bebaia einai synolika 8etikos h' anrhtikos, einai teleiws diaforetikh koubenta (sxolio parakatw). Ypo to prisma loipon ths drashs kai epirrohs twn diaforwn 8rhskeiwn sthn pagosmia istoria, 8a eblepa 8etika thn yparksh kapoiou ma8hmatos (giati oxi kai ypoxrewtikou) sto sxoleio, to opoio omws 8a parousiaze oles tis 8rhskeies me kritikh proseggish kai me katagrafh tou tropou me ton opoio ephreazan thn an8rwpinh istoria ana tous aiwnes. Na mia idea pou 8a mporouse na xrhsimopoihsei h nea ypourgos (eimai sth dia8esh ths gia ka8e epikodomoitikh koubenta ;-)), pou den einai kai prototyph afou hdh pragmatopoieitai se sxoleia xwrwn opws h Souhdia - kalh wra.

    Kai poios einai loipon autos o tropos kritikhs prosegishs twn 8rhskeiwn kai didaskalias tous sto sxoleio? Edw einai to dyskolo kai mallon adynato kommati tou egxeirhmatos, giati h Ellhnikh koinwnia profanws kai den einai etoimh gia kati opws to parapanw, kai mia tetoia allagh 8a xreiastei ypourgo diate8eimeno gia politikh autoktonia (me diasfalismenh omws ysterofhmia gia ka8e skeptomeno on).

    Sto an diafores 8rhskeies syntelesan sthn pneumatikh (alla kai ylikh) anaptyksh twn politismwn kai ths proswpikothtas tou atomou einai kati sto opoio o oudeteros parathrhths 8a apanthsei ksera oxi. Kai 8a to kanei giati pera apo ligh epifaneiakh 8etikh drash, h zygaria oxi mono gernei katafanestata pros thn arnhtikh pleura, alla einai kai toso monopleuro to zygisma pou 8a xreiastoun merikes xilieties aposbeshs gia na epanel8ei. 8ewrw oti den xreiazetai na analw8w sthn kakodiaxeirhsh ploutou kai eksousias apo thn ekklhsia (alla kai sth skandalwdous eunoias pou xairei se ena swro zhthmata), giati auta einai eurews gnwsta kai den apoteloun '8ema'. Shmantiko 8a einai omws na koitaksei kaneis kai tis sxeseis ths ekklhsias kata kairous me thn eksousia, kai kyriws me tous ekastote katakthtes, ka8ws kai to sebasmo -h' mh- sta mnhmeia kai ton politismo ka8e topou. Kai mias kai milame gia th dikh mas 8rhskeia, de 8a anafer8w stous talimpan pou katestrepsan prosbata mnhmeia k agalmata boudistwn, alla 8a 8ymisw tis katastrofes ths epelashs tou xristianismou ston Ellhniko politismo (blepe film Kwsta Gavra gia to mouseio ths Akropolhs, anafores se polla istorika biblia alla kai my8istorhmata opws to, brabeumeno me to mega brabeio ths Gallikhs akadhmias to 2008, "m.X." tou Basilh Aleksakh). An piasoume bebaia kai tous 'foreis' twn 8rhskeiwn, 8a broume ana tous aiwnes kapsimo magisswn; fylakiseis kai diwgmous episthmwnwn; protropes mh xrhshs profulaktikwn giati auksanoun (!) ton kindyno gia AIDS (papas ths ka8olikhs ekklhsias, 2009), kai den symazeuetai. Exoun epishs oi 8rhskeies eks orismou mia periergh asylia pros otidhpote 'kritiko' ektokseu8ei pros to meros tous, asylia pou kaneis allos de xairei se auton ton kosmo, profanws giati oi antistaseis sthn kritikh skepsh einai anyparktes kai o monos tropos na profylaxtoun einai na mhn symmetexoun se opoiadhpote morfhs syzhthsh.

    An afhsoume kata meros tis ekklhsies kai tous ana ton kosmo kai tis epoxes foreis twn 8rhskeiwn, kapoios 8a mporouse na anarwth8ei "h 8rhskeia omws den einai kalh kai xrhsimh ston kosmo"? Den antilegei kaneis oti se oles tis 8rhskeies yparxoun stoixeia pou an ta apomonwseis fainontai kala kai boh8htika. To erwthma bebaia einai, proerxontai auta ta stoixeia apokleistika apo tis 8rhskeies kai einai pronomio diko tous, h' mhpws einai apla dhmiourghma tou an8rwpinou nou, mesw kritikhs skepshs kai xrhshs aplwn aksiwn pou diamorfwnontai otan moirazesai th zwh se mia koinwnia me ton synan8rwpous sou (ka8ws kai mesw ths ekpaideushs)? Exei kaneis skeftei giati polloi an8rwpoi (8rhskoi) epilegoun kapoia stoixeia apo tis 8rhskeies enw alla ta aporriptoun ws 'symbolika', 'metaforika', 'anakolou8a me thn epoxh mas' klp? An h 8rhskeia einai auth pou mas dinei tis aksies kai diamorfwnei thn proswpikothta mas, tote ti einai auto pou mas kanei na 'pick and choose' ti mas aresei kai ti mas fainetai pio swsto h' xrhsimo, alh8ino h' metaforiko (klp klp klp) apo auta pou mas didaskei h 8rhskeia? Profanws einai kati allo pou den exei ka8olou na kanei me th 8rhskeia.

    Kleinw me kati pou eipe o Dawkins ("The god delusion", sta ellhnika "h peri 8eou autapath'): Yparxoun kaloi kai kakoi 8rhskoi, opws kaloi kai kakoi agnwstikistes*. Mono h 8rhskeia omws mporei na kanei kalous kai hremous an8rwpous na kanoun frixta eglhmata sto onoma ths.

    Gia kati eu8umo gia teleiwma proteinw to akolou8o clip tou gnwstou kwmikou Ricky Gervais: http://www.youtube.com/watch?v=E_EXqdJ4L7I

    *Agnwstikisths einai protimotero apo to a8rhskos h' a8eos, mias kai to sterhtiko 'a' dinei arnhtikh enoia stis lekseis.

  3. 3. By Konstantinos Papastergiou on 2009-11-28 21:44:18

    Even though we are off-topic, very interesting comments. Here are some remarks:

    @Valeria, Ι cannot argue on the sociological points you make. It might well be that your concluding remark is true ("shared history and religious identity is a delusion"). I can however say that there are certain common characteristics that Greeks, Swedish and other nationals have and these are partly related to the subjects and methods at school. This is what I call (perhaps mistakenly) our national identity. I can rephrase and call it cultural identity. In fact I find this plurality of cultures is an advantage to have and encourage within EU.

    @Stelios, exactly that's why history of the religions/or religious education can be an optional subject. I would argue that there should be a global EU organisation to give accreditation to all national and EU-wide offered courses.

  4. 4. By Stelios on 2009-11-29 14:37:15

    Hi K,

    I do agree, I said myself that teaching the history of religions would be appropriate and could improve the critical thinking of students. That's something that is already done in Sweden. Accreditation by an EU organisation would perhaps be a beneficial (terms and conditions apply :-)).

    "Religious education" though, in its current shape and form (in Greece) is completely different to what we both propose. I'm sure you would agree that it has always been a brainwashing process aiming on simply establishing the dogma of the church on the -still unexposed to other ideas- minds of young people.

Post a Comment

Required sections are marked § . Please appreciate other people's views.

Personal Details
Comment

CERN Y03400, 1211 Geneve, Suisse